Rozpad Związku Radzieckiego
Rozpad Związku Radzieckiego – proces trwający w latach 1988-1991, podczas którego wszystkie republiki związkowe uzyskały autonomię w obrębie państwa radzieckiego, a następnie oderwały się od ZSRR i stały się niepodległymi państwami. W ten sposób Związek Radziecki zniknął z mapy świata, a za datę jego upadku oficjalnie uważa się 26 grudnia 1991 roku.
U podłoża tego procesu, formalnie rozpoczętego w 1988 roku, stał potężny kryzys gospodarczy państwa oraz paraliż jego struktur, na który nałożyła się niekorzystna sytuacja geopolityczna oraz tendencje odśrodkowe wewnątrz związku. Tendencje owe wynikały z jednej strony z aspiracji niepodległościowych niektórych narodów ZSRR, a z drugiej z przekonania, iż tylko uwolnienie się od prowadzonego przez Moskwę centralnego sterowania pozwoli wyprowadzić republikę z kryzysu. Przywódcy republik środkowoazjatyckich liczyli na wzmocnienie swoich dyktatur w warunkach samodzielnego państwa.
Proces irredenty zapoczątkowała Estonia, która w 1988 ogłosiła suwerenność, tj. pierwszeństwo prawa republikańskiego nad związkowym. W jej ślad do 1990 poszły wszystkie pozostałe republiki związkowe, stąd też okres ten nazywany jest "paradą suwerenności". Następnie niektóre republiki zaczęły – mimo sprzeciwu władz radzieckich – ogłaszać niepodległość i występować ze związku. Próby ich ponownego podporządkowania przez Moskwę nie przyniosły skutku.
Punktem zwrotnym w procesie rozpadu ZSRR było dokonanie 19 sierpnia 1991 przez grupę "konserwatywnych" komunistów nieudanego zamachu stanu (tzw. pucz Janajewa), w czasie którego chcieli oni zatrzymać proces upadku systemu komunistycznego ZSRR i rozpadu państwa. Na skutek upadku puczu, faktyczną władzę nad republiką rosyjską (zajmującej zdecydowaną większość obszaru ZSRR) przejął jej prezydent Borys Jelcyn, na którego wniosek 29 sierpnia parlament rosyjski zakazał działalności KPZR i skonfiskował jej majątek. Następnie podobne uchwały podjęły parlamenty innych republik. W kolejnych miesiącach istnienie Związku Radzieckiego było tylko formalnością i opierało się jedynie na uznaniu prezydentury Gorbaczowa przez zagranicę, bowiem na terenie całego państwa władze radzieckie straciły jakąkolwiek władzę wykonawczą.
6 września rząd rosyjski uznał niepodległość Litwy, Łotwy i Estonii. Większość pozostałych republik prowadziła negocjacje na temat nowego traktatu związkowego, który przemieniłby ZSRR w luźną federację w pełni autonomicznych republik. Wobec ich niepowodzenia, a także jednoznacznie negatywnej postawy Ukrainy (od której to republiki Rosja uzależniała sens trwania ZSRR), wśród republikańskich przywódców zapadła decyzja o likwidacji ZSRR. 8 grudnia prezydenci Rosji, Ukrainy i Białorusi (państw założycieli ZSRR) podpisali układ białowieski o likwidacji ZSRR i utworzeniu w jego miejsce organizacji międzynarodowej w formie luźnej konfederacji- Wspólnoty Niepodległych Państw. Dwa tygodnie później w Ałma-Acie do paktu dołączyły się kolejne republiki. Zdecydowano się na podział państwa według granic dotychczasowych republik związkowych, zaś republice rosyjskiej przyznano następstwo prawne po byłym ZSRR.
25 grudnia 1991 do dymisji podał się całkowicie już pozbawiony władzy prezydent ZSRR – Michaił Gorbaczow, i następnego dnia (26 grudnia) akt ten ostatecznie kończy istnienie prawie 70-letniego państwa. ZSRR formalnie rozwiązał się 31 grudnia.
Wśród przyczyn rozpadu państwa wymienia się zwykle fiasko (a zdaniem przeciwników – samo rozpoczęcie) podjętego przez ostatniego przywódcę państwa Michaiła Gorbaczowa programu umocnienia systemu politycznego ZSRR pod hasłami ustrojowej przebudowy (pieriestrojka, "перестройка"), przyspieszenia ("ускорение") rozwoju gospodarczego oraz jawności (głasnost, "гласность") życia społecznego. Ważną rolę odegrała też nieustępliwa polityka prezydenta USA Ronalda Reagana względem ZSRR, czy kryzys systemu demokracji ludowej w państwach bloku wschodniego, datowany od czasu powstania w Polsce "Solidarności". Upadek ZSRR był jednak procesem wielopłaszczyznowym i trudno wpisać go w jednoznaczne ramy chronologiczne – w przeciwieństwie do procesu formalnego rozpadu, który rozpoczęło oficjalne uniezależnienie się pierwszej z republik.

Jest to fragment artykułu Rozpad Związku Radzieckiego z darmowej encyklopedii Wikipedia. Na Wikipedii dostępna jest lista autorów.
Na pl.wikipedia.org artykuł Rozpad Związku Radzieckiego był wyświetlany 9 418 razy w ciągu ostatnich 30 dni. Tym samym artykuł ten znajduje się na 3 450 miejscu w statystykach ruchu na pl.wikipedia.org. (Stan z dnia: 29.09.2013)
Zdjęcia dotyczące Rozpad Związku Radzieckiego
Miniatura:
Oryginał:
Wyniki wyszukiwania na Google i Bing
3
1
1
Rozpad ZSRR - WOS
Rozpad ZSRR - wybuch elektrowni atomowej w Czarnobylu, pojawienie się ruchów separatystycznych na obszarze republik nadbałtyckich, konflikt Ormian i Azerów, pucz ...
www.wos.net.pl/rozpad-zsrr.html
6
3
2
Rozpad ZSRR - Strona główna - Historia na 6-tke
W listopadzie 1982 r na stanowisko i sekretarza kpzr został wybrany po śmierci leonida breżniewa ndash jurij andropow nowy przywódca objął władzę nad
historia.na6.pl/rozpad_zsrr
1
>30
3
Rozpad Związku Radzieckiego – Wikipedia, wolna encyklopedia
Rozpad Związku Radzieckiego – proces trwający w latach 1988-1991, podczas którego wszystkie republiki związkowe uzyskały autonomię w obrębie państwa ...
pl.wikipedia.org/wiki/Rozpad_Zwi%C4%85zku_Radzieckiego
2
>30
4
Rozpad Związku Radzieckiego
Jednym z najbardziej doniosłych wydarzeń XX w. jest rozpad Związku. Radzieckiego. ... Rozpad ZSRR pod koniec 1991 r. stworzył całkowicie nową sytuację na.
pu.i.wp.pl/k,NDYzNDcxMTUsNzA3ODA0,f,Rozpad_Zwiazku_Radzieckiego.pdf
4
>30
5
Wypisz nazwy państw europejskich powstałych w wyniku rozpadu ...
15 Wrz 2012 ... Zobacz 2 odpowiedzi na zadanie: Wypisz nazwy państw europejskich powstałych w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego.
zapytaj.onet.pl/Category/006,009/2,21641840,Wypisz_nazwy_panstw_europejskich_powstalych_w_wyniku_rozpadu_Zwiazku_Radzieckiego_.html
5
>30
6
Rozpad ZSRR i jego konsekwencje dla pozycji Federacji Rosyjskiej ...
19 Lip 2013 ... Kamil Gołaś Rozpad ZSRR był zaskoczeniem, zarówno dla społeczności międzynarodowej, jak i dla samych mieszkańców tego ...
geopolityka.net/rozpad-zsrr-i-jego-konsekwencje-dla-pozycji-federacji-rosyjskiej/
7
>30
7
Stephen Kotkin "Armagedon był o krok. Rozpad Związku ...
14 Maj 2010 ... Choć od upadku Związku Radzieckiego miną niebawem już dwie dekady, politolodzy, socjologowie oraz historycy wciąż zastanawiają się i ...
www.students.pl/kultura/details/39015/Stephen-Kotkin-Armagedon-byl-o-krok-Rozpad-Zwiazku-Radzieckiego-1970-2000
8
>30
8
Stosunki międzynarodowe-przyczyny rozpadu ZSRR - Sciaga.pl
PRZYCZYNY I KONSEKWENCJE ROZPADU ZSRR Możemy wyróżnić przyczyny wewnętrzne do których zaliczyć możemy przyczyny rozpadu Spowodowane ...
www.sciaga.pl/tekst/59691-60-stosunki_miedzynarodowe_przyczyny_rozpadu_zsrr
9
>30
9
Rozpad Związku Radzieckiego - Szkolnictwo.pl
Rozpad Związku RadzieckiegoRozpad Związku Radzieckiego – to proces trwający w ...
www.szkolnictwo.pl/szukaj,Rozpad_Zwi%C4%85zku_Radzieckiego
>30
2
10
Rozpad systemu kolonialnego - Dziennikarstwo obywatelskie
Rozpad systemu kolonialnego : Rozpad systemu kolonialnego System kolonialny funkcjonował od wielu wieków, a jego początków możemy upatrywać na przełomie XV i ...
www.artykul.com.pl/rozpad-systemu-kolonialnego/
Wyniki wyszukiwania dla "Rozpad Związku Radzieckiego"
Google: ok. 66.700
Rozpad Związku Radzieckiego w nauce
Upadek ZSRR i jego konsekwencje dla Europy i świata
28 Gru 2010 ... Instytut Rosji i Europy Wschodniej Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego ma zaszczyt zaprosić na ...
Rozpad Związku Radzieckiego - Notatek.pl
zburzenie muru Berlińskiego Rozpad Związku Radzieckiego zjednoczenie Niemiec ... Uniwersytet Łódzki; dr T. Kami_ski; Stosunki międzynarodowe. pionowej.
Rozpad Związku Radzieckiego - strona 2 - Notatek.pl
Uniwersytet Warszawski; dr P. Grzebyk; Prawo międzynarodowe publiczne ... Np. państwa powstałe po rozpadzie Związku Radzieckiego i Jugosławii. Uznanie ...
Rozpad ZSRR i jego konsekwencje dla Europy i świata | Nowa ...
29 Lis 2011 ... Rozpad ZSRR i jego konsekwencje dla Europy i świata ... Instytut Rosji i Europy Wschodniej Uniwersytetu Jagiellońskiego serdecznie ...
Rozpad Związku Radzieckiego. - Katalog - Uniwersytet Mikołaja ...
Magisterium ze stosunków międzynarodowych na programie 12520323. Data egzaminu dyplomowego: 5 lipca 2008 00:00:00 ...
[PDF]UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI
Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego ma zaszczyt ... Kongresie Naukowym w 20. rocznicę rozpadu Związku Radzieckiego „Rozpad.
ZIMNA WOJNA ORAZ KONSEKWENCJE ROZPADU ZSRR - Bryła ...
Uniwersytet Adama Mickiewicza ... Mianem „zimnej wojny” określa się stan stosunków pomiędzy USA a ZSRR oraz ich sojusznikami w latach 1947-1989, czyli ...
Nowosybirski Medyczny Uniwersytet Państwowy – Wikipedia, wolna ...
1 Historia; 2 Uniwersytet obecnie; 3 Wydziały; 4 Zobacz też; 5 Przypisy; 6 Linki ... Po rozpadzie Związku Radzieckiego pojawiają się problemy ekonomiczne, ale ...
Upadek ZSRR i jego konsekwencje dla Europy i Świata - Politeja.pl
11 Sty 2011 ... Międzynarodowy kongres 30 listopada - 2 grudnia 2011 r. na Uniwersytecie Jagiellońskim.
Książki na temat Rozpad Związku Radzieckiego
Wydarzenia, które zmieniły losy świata
Wydarzenia, które zmieniły losy świata
Rodney Castleden, 2008
W czasie zimnej wojny Zachód postrzegał Związek Radziecki jako potężny kraj; rosyjski niedźwiedź, który pręży muskuły. W rzeczywistości były pewne sygnały ostrzegawcze, jeszcze dziesięć lat przed rozpadem, świadczące o tym, ...
Polityczne, gospodarcze i kulturowe aspekty relacji Polski z ...
Polityczne, gospodarcze i kulturowe aspekty relacji Polski z ...
Marek Miłek, Grzegorz Wilk-Jakubowski, Rafał Brzoza, 2011
Rozpad Związku Radzieckiego pociągnął za sobą spadek zapotrzebowania na sprzęt zbrojeniowy, co w konsekwencji przyczyniło się do spadku eksportu i produktu narodowego Ukrainy o 30%. Wszystko to, w połączeniu z brakiem tradycji, ...
Białostockie Studia Prawnicze Zeszyt 9
Białostockie Studia Prawnicze Zeszyt 9
Mieczysława Zdanowicz
Teza ta pozostaje aktualna również współcześnie, Niewątpliwie jednym z najważniejszych wydarzeń geopolitycznych ostatniej dekady XX wieku był Rozpad Związku Radzieckiego. Jednak w nauce prawa międzynarodowego przewagę zyskał ...
Rozwój zapytań na Google


Wpisy na blogach na temat
Rozpad Związku Radzieckiego
Rosja odnawia pole radarowe | Radio patriotyczne. Serwis informacyjny z radiem
Rosja odnawia pole radarowe Krzysztof Nowacki December 15, 2013 Wiadomości « Wcześniejszy Urugwajscy farmaceuci nie chcą sprzedawać marihuany Następny» Na ulice Kijowa wyszło kilkadziesiąt tysięcy ludzi Najnowsza stacja radarowa „Kontener” zbudowana koło miasta Kowyłkino w Mordowii jest w stanie gotowości bojowej. Urządzenie to pozwoli rosyjskim siłom obrony powietrzno-kosmicznej na wykrywanie na zachodzie przemieszczania się praktycznie każdego rodzaju aparatów latających oraz rejestrowanie wystrzałów pocisków manewrujących w zasięgu do 3 tysięcy kilometrów.
radiorp.pl/rosja-odnawia-pole-radarowe/104383/15/51/57/15/12/2013.html
Rosja: Wyścig do Arktyki
Rosja stworzy w 2014 roku nowe jednostki wojskowe w Arktyce, które zapewnią militarne bezpieczeństwo i będą chronić jej narodowych interesów w regionie.
xportal.pl/?p=11597
Teheran. Miejsce zdrady i zmowy milczenia.
Teheran. Miejsce zdrady i zmowy milczenia.
kresy.info.pl/menu-serwisu/publikacje/900-teheran-miejsce-zdrady-i-zmowy-milczenia
Wojciech Jaruzelski prosił Związek Radziecki o interwencję wojskową w Polsce - Wykop.pl
"Strajki są dla nas najlepszym wariantem. Robotnicy pozostaną na miejscu. Będzie gorzej, jeśli wyjdą z zakładów pracy i zaczną dewastować komitety partyjne, organizować demonstracje uliczne itd. Gdyby to miało ogarnąć cały kraj, to wy (ZSRS) będziecie nam musieli pomóc. Sami nie damy sobie rady".
www.wykop.pl/link/1765902/wojciech-jaruzelski-prosil-zwiazek-radziecki-o-interwencje-wojskowa-w-polsce/
SP składa projekt uchwały ws. integracji Ukrainy z UE | Solidarna Polska
Ostatnie wydarzenia na Ukrainie pokazują, że kraj ten pogrążony jest w kryzysie spowodowanym wyraźnym rozdźwiękiem pomiędzy rezygnacją władz z podpisania umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską, a głosem części narodu ukraińskiego w tym zakresie. Rolą Polski, która od początku była i pozostaje nadal największym orędownikiem wstąpienia Ukrainy do Unii Europejskiej jest podjęcie działań, które z jednej strony pozwolą na powrót do negocjacji stron w przedmiocie zawarcia umowy stowarzyszeniowej, z drugiej zaś zagwarantują pokojowe rozwiązanie sporu na Ukrainie.
www.solidarna.org.pl/sp-sklada-projekt-uchwaly-ws-integracji-ukrainy-z-ue/
Czy Janukowycz będzie Jaruzelskim? | niezalezna.pl
Co łączy ostatnie wydarzenia na Ukrainie ze stanem wojennym? W jednym i drugim wypadku ludzie chcący wyrwać się spod okupacji Moskwy spotkali się z brutalną siłą jej podwładnych.
niezalezna.pl/49458-czy-janukowycz-bedzie-jaruzelskim
W Rosji odbywają się największe od rozpadu ZSRR ćwiczenia wojskowe: Głos Rosji
Rosyjskie wojska przeprowadzają na Dalekim Wschodzie Rosji zakrojone na wielką skalę ćwiczenia wojskowe. Odbywają się one na rozkaz głównodowodzącego Sił Zbrojnych prezydenta Władimira Putina, który oświadczył, że zamierza osobiście w nich uczestniczyć., Redakcja internetowa
polish.ruvr.ru/2013_07_14/W-Rosji-odbywaja-sie-najwieksze-od-rozpadu-ZSRR-cwiczenia-wojskowe/
Premiera albumu "Rosja" Wydawnictwa BOSZ
Portal Księgarski - tematyczny serwis o książkach. Wydarzenia z rynku księgarsko-wydawniczego, nowości, zapowiedzi, bestsellery, setki recenzji. Niezbędne informacje dla każdego miłośnika książek, księgarza, bibliotekarza i wydawcy.
www.ksiazka.net.pl/index.php?id=49&tx_ttnews%5Btt_news%5D=18273&tx_ttnews%5BbackPid%5D=39&cHash=ec067aafe2
Upadek ZSRR i jego konsekwencja dla Europy i świata
KONGRES: „Upadek ZSRR i jego konsekwencja dla Europy i świata” – KRAKÓW 30 XI – 2 XII 2011 Instytut Rosji i Europy Wschodniej Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego ma zaszczyt zaprosić na Międzynarodowy Interdyscyplinarny Kongres Naukowy w 20. rocznicę rozpadu Związku Radzieckiego, który będzie poświęcony problematyce rozpadu Związku Radzieckiego i jego konsekwencjom dla samej Rosji i obszaru postradzieckiego, Europy i świata.
historiagospodarcza.pl/upadek-zsrr-jego-konsekwencja-dla-europy-swiata/
Przemyśleć Polskę - premiera książki dr Barbary Fedyszak-Radziejowskiej | Blogpress
blogpress.pl/node/18106
123