Epoka żelazna
Epoka żelaza – w prehistorii okres dziejów ludzkości następujący po epoce brązu, w której żelazo stało się głównym surowcem w wytwarzaniu narzędzi. Ramy czasowe epoki żelaza są różne i uzależnione od stref geograficznych, zróżnicowania kulturowego i rozwoju społeczno-gospodarczego.
Żelazo jest materiałem znacznie bardziej dostępnym niż brąz. Najpopularniejszą odmianą żelaza w starożytności były tzw. rudy darniowe oraz błotne, w których zawartość żelaza wahała się od 30% do 50%. Występowały one przy powierzchni, więc były bardzo łatwe w eksploatacji. Rzadko sięgano do głębszych pokładów żelaza, gdyż wiązało się to z czasochłonnymi metodami górniczymi. Żelazo otrzymywano poprzez termiczne oddzielenie czystego surowca od zanieczyszczeń, w tym celu po wydobyciu rudy segregowano oraz oczyszczano konkrecje następnie poddając je procesowi prażenia. W najwcześniejszym okresie wytopu dokonywano w ogniskach otwartych, a dopiero z biegiem czasu stosowano do wytopu dymarki. Żelazo umieszczano w piecu warstwowo na przemian z węglem drzewnym. Następnie podgrzewano piec do temperatury 1300 stopni, ponieważ wtedy dochodziło do redukcji tlenków i zmiany konsystencji metalu. W wyniku tego procesu otrzymywano metal w postaci łupki, zanieczyszczonej węglem drzewnym. Następnie w celu pozbycia się zanieczyszczeń przekuwano i podgrzewano łupki. Żelazo poddawano dalszej obróbce.
Bardzo ważne w późniejszym procesie obróbki żelaza było nawęglanie oraz hartowanie.
Najstarsze wyroby z kutego żelaza (głównie pochodzenia meteorytowego), pochodzą z XV i XIV wieku p.n.e. z terenów gdzie ludność zamieszkiwała państwo Hetytów (Azja Mniejsza), gdzie po roku 1180 p.n.e. żelazo przez Palestynę dotarło do Egiptu, i dalej do Mezopotamii i Iranu. Następnie na Kaukaz, w XII w p.n.e. do Grecji oraz w XI-X w. p.n.e. do Italii. Do Europy żelazo dotarło już w epoce brązu przez tereny półwyspu Bałkańskiego oraz Kaukaz.
Do najważniejszych europejskich kultur epoki żelaza należą:
- kultura pomorska
- kultura halsztacka
- kultura przeworska
- kultura jastorfska
- kultura Golasecca
- kultura Laugen-Melaun
- kultura Este
- kultura łużycka
- kultura wschodniopomorska
- kultura lateńska
- kultura wielbarska
- kultura oksywska
- kultura miłogradzka
- kultura tracko-scytyjska
- kultura zachodniobałtyjska
- kultura zarubiniecka
- kultura puchowska
- kultura grobów kloszowych
- Kultura Villanova
Na terenach dzisiejszej Polski, wyróżnia się podział epoki żelaza na następujące okresy:
1. okres halsztacki: zwany wczesną epoką żelaza dzieli się na podokres C (700-600 p.n.e.) oraz D (600-550/400 r. p.n.e.)
2. okres lateński: zwany też przedrzymskim dzieli się na podokres A (450-350) B z fazami B1 i B2 (400/350-250/200 p.n.e.), C z fazami C1 i C2 (250/200-150-100 p.n.e.) oraz D z fazami D1 i D2 (150/100-przełomu er)A,B - wczesny okres lateński
C - środkowy okres lateński
D - późny okres lateński
3. okres wpływów rzymskich: zwany też rzymskim dzieli się na podokres A - który pokrywa się w połowie z środkowym i późnym okres lateńskim (C i D) z fazami A1, A2, A3 (200r p.n.e.-przełomu er) B z fazami B1 (dzieli się na stadia A,B,C) i B2 (dzieli się na stadia A,B) (od przełomu er do 100 roku n.e.). C z fazami C1(stadium A), C1b Stadium B), C2,C3 (od 100 roku n.e. do 375 roku tj. najazdu huńskiego)B - wczesny okres rzymski
C - młodszy i późny okres rzymski
4. okres wędrówek ludów: Od 375 roku. do ok. 568 roku n.e. (opanowanie Kotliny Karpackiej przez Awarów). Okres uznawany za kontynuację okresu rzymskiego dlatego wyróżniamy podokres: D z fazami D1, D2, D3 (375-450r n.e.) oraz E (450-600 r. n.e.)

Jest to fragment artykułu Epoka żelazna z darmowej encyklopedii Wikipedia. Na Wikipedii dostępna jest lista autorów.
Zdjęcia dotyczące Epoka żelazna
Miniatura:
Oryginał:
Wyniki wyszukiwania na Google i Bing
1
>30
1
Epoka żelaza – Wikipedia, wolna encyklopedia
Epoka żelaza – w prehistorii okres dziejów ludzkości następujący po epoce brązu, w której żelazo stało się głównym surowcem w wytwarzaniu narzędzi.
pl.wikipedia.org/wiki/Epoka_%C5%BCelaza
2
>30
2
Żelaza epoka - WIEM, darmowa encyklopedia - Portal Wiedzy - Onet.pl
Żelaza epoka, okres w dziejach ludzkości następujący po epoce brązu, charakteryzujący się rozwojem metalurgii żelaza oraz produkcją żelaznych...
portalwiedzy.onet.pl/18147,,,,zelaza_epoka,haslo.html
3
>30
3
Epoka żelaza - Sciaga.pl
Epoka żelaza Epoka żelaza to w prehistorii okres dziejów ludzkości następujący po epoce brązu w którym żelazo stało się głównym surowcem w wytwarzaniu...
www.sciaga.pl/tekst/43211-44-epoka_zelaza
4
>30
4
Epoka żelaza - Pradzieje
Epoka żelaza. Żelaza epoka to okres w dziejach ludzkości następujący po epoce brązu, charakteryzujący się rozwojem metalurgii żelaza oraz produkcją ...
www.pradzieje.klp.pl/ser-188.html
5
>30
5
Epoka Żelaza | Facebook
Epoka Żelaza. 151 likes · 3 talking about this. Nie ma lekko i nie ma za nowocześnie! Starsze i młodsze żelazne dźwięki, czyli wykopaliska z lat 70-tych, nowe co ...
www.facebook.com/epokazelaza
6
>30
6
Wczesna epoka żelaza | Muzeum Archeologiczne w Poznaniu
We wczesnej epoce żelaza na Pomorzu upowszechnił się zwyczaj chowania zmarłych w popielnicach z plastycznymi lub rytymi wizerunkami twarzy, ...
www.muzarp.poznan.pl/wystawy/stale/pradzieje-wielkopolski/wczesna-epoka-zelaza/
7
>30
7
epoka żelaza - English translation - bab.la Polish-English dictionary
Translation for 'epoka żelaza' in the free English dictionary. More English translations for: epoka, Epoka brązu, epoka lodowcowa.
en.bab.la/dictionary/polish-english/epoka-%C5%BCelaza
8
>30
8
Epoka żelaza - Bornholm
Epoka żelaza trwała przez około 1300 lat od 500 roku pne. do 400 roku po narodzeniu Chrystusa.
www.bornholm.net/Epoka_zelaza.html
9
>30
9
Historia ludzkości: Epoka żelaza
18 Lut 2012 ... Epoka żelaza to ostatnia epoka prehistorii. Zależnie od występowania, ma różne ramy czasowe. Najważniejszą cechą tego okresu jest ...
historialudzkosci.blogspot.com/2012/02/epoka-zelaza.html
10
>30
10
żelaza epoka - Encyklopedia PWN - Wydawnictwo Naukowe PWN
ramy czasowe zróżnicowane, uzależnione od stref geograficznych: na Bliskim Wschodzie od ok. XII w. p.n.e., w Italii od ok. 1000 p.n.e., w środkowej Europie od ...
encyklopedia.pwn.pl/haslo/4002880/zelaza-epoka.html
Wyniki wyszukiwania dla "Epoka żelazna"
Google: ok. 90.500
Epoka żelazna w nauce
gród prasłowiański z wczesnej epoki żelaznej (700-400 przed Chr.)
Biskupin : gród prasłowiański z wczesnej epoki żelaznej (700-400 przed Chr.) Pokaż treść! Tytuł: ... Nakł. Instytutu Prehistorycznego Uniwersytetu Poznańskiego.
Kto zamieszka w żelaznej klatce? Max Weber, Walter Benjamin i ...
Opad deszczu da się przewidzieć, odległość – pokonać koleją żelazną. ..... „W żadnej innej epoce baza – rozpędzony rozwój sił wytwórczych, ... są jednocześnie rozgłaszane (w prasie i na uniwersytetach) i zagłuszane przez nadmiar rzeczy, ...
Kultura łużycka – Wikipedia, wolna encyklopedia
Kultura łużycka – kultura archeologiczna środkowej i młodszej epoki brązu oraz .... w dziejach ziem polskich okres napływu licznych wyrobów żelaznych. ..... brązu i wczesna epoka żelaza w Europie, Drukarnia Uniwersytetu Jagielońskiego, ...
Zakład Archeologii Epoki Brązu - Instytut Archeologii - Uniwersytet ...
Opracowanie i publikacja depozytów brązowych i brązowo-żelaznych. Badania osiedli obronnych z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza w Południowej Polsce.
Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego - Dr Anna Gawlik
1997 Jan Chochorowski, Anna Gawlik Żelazny czekan kultury Vekerzug z Żuklina, ... 2005 Anna Gawlik, Marcin S. Przybyła Początki wczesnej epoki żelaza w ...
Epoka żelaza – Wikipedia, wolna encyklopedia
Epoka żelaza – w prehistorii okres dziejów ludzkości następujący po epoce brązu, w której żelazo stało się głównym surowcem w wytwarzaniu narzędzi.
Książki na temat Epoka żelazna
Wikary Wekfildzki ...
Wikary Wekfildzki ...
Oliver Goldsmith, 1825
Czwarta na koniec, którą moźnaby nazwać żelazną epoką jego literackiego zawodu , Goldsmit najemny pracownik Xięgarzy, Autor elementarnych kom- pilacyi, które pisał tylko dla pieniędzy. Takiemi są jego dzieła: Historya Angielska, Grecka' ...
Elżbieta I - królowa piratów
Elżbieta I - królowa piratów
Susan Ronald, 2009
Od najmłodszych lat byłam zafascynowana postacią Elżbiety Tudor; nie jej domniemanymi romansami, lecz sposobem, w jaki ta fenomenalna kobieta żelazną ręką rządziła w epoce całkowicie zdominowanej przez mężczyzn. Była pierwszą ...
Pani Chłodna: (opowieść o warszawskiej ulicy)
Pani Chłodna: (opowieść o warszawskiej ulicy)
Artur Nadolski, 2008
W latach 1965-72 na obszarze od Ogrodu Saskiego po ulicę Żelazną na osi ulic: Chłodna i Grzybowska postawiono zespół ... Oto bowiem kolejna ekipa, epoki towarzysza Edwarda Gierka, chcąc również zaznaczyć swój udział w „nie lubianej" ...
Rozwój zapytań na Google


Wpisy na blogach na temat
Epoka żelazna
Kolej Żelazna Epoki Pary - Wykop.pl
Czyli m.in. jak jest zbudowany i działa parowóz.
www.wykop.pl/link/912773/
Keith Preston: Codreanu i etos wojownika
Jednym z elementów charakterystycznych dla cywilizacji europejskiej w początkach XX wieku była rosnąca obecność ruchów politycznych o charakterze bojowym.
xportal.pl/?p=5816
Zachowajmy Warszawie jej najpiękniejszy plac - Saski 2018
saski2018.pl/zachowajmy-warszawie-jej-najpiekniejszy-plac/
Nieznana Epoka. Neolityczne Żelazo i Beton | Księżycowa Hipoteza
. Kolumna Marcjana, Stambuł, Turcja. Żelazne łańcuchy, obręcze i inne przedmioty żelazne na kapitelu kolumny zainstalowano, przeciwko „diabłu”, ok. 2300 BC. Źródła podają, że kolumna została wzniesiona w V w. przez Rzymian. Some rights reserved by tla Tiwanaku, Boliwia. Bloki z neolitycznego betonu, zainstalowane (w betonowych butach), ok. 2300 BC, chroniły przed „diabłem” „boski” teren. Niemal…
ksiezycowahipoteza.wordpress.com/2011/10/06/czy-ruiny-majow-w-joya-de-ceren-w-salwadorze-pochodza-sprzed-2600-2200-bc/
Odeszła Żelazna Dama - gosc.pl
Zmarła Margaret Thatcher. Szkoda, że jej sposób myślenia jest obcy polskim i europejskim elitom.
gosc.pl/doc/1513934.Odeszla-Zelazna-Dama
„Żelazna dama” załamana » Xsior blog
sie 09 „Żelazna dama” załamana Margaret Hilda Baronessa Thatcher nie ma dziś zapewne świetnego humoru. Oto bowiem zaledwie 21 lat po jej ustąpieniu z funkcji szefa partii (a więc, zgodnie z brytyjskim konwenansem, stanowiska premiera) „konserwatywny rząd” uzbrojony w zwarte oddziały uzbrojonych po zęby policjantów nie potrafi poradzić sobie z grupkami gówniarzerii z kamieniami i zapałkami.
www.xsior.pl/zelazna-dama-zalamana/
DIANA I KATE - DWIE KOBIETY, DWIE EPOKI
Blog o polityce oraz o ciemnych stronach Europy, o upadku Arkadii. Piszę o sytuacji we Włoszech i o Afryce, emigracji i kolonizacji, szukam odpowiedzi na pytanie - czym jest nasza zachodnia kultura i czy naprawdę zbliża się jej kres..? Mój blog wciąż się zmienia. Napisz, co o nim myślisz - anetakruk@gazeta.pl
corvonero.blox.pl/2013/07/DIANA-I-KATE-DWIE-KOBIETY-DWIE-EPOKI.html
Biosfera 2 – nowa Arka Noego? « Gadżetomania.pl
Ponad dwadzieścia lat temu ruszył eksperyment pod nazwą Biosfera 2. Ziemia w miniaturze, zamknięta wewnątrz ogromnej konstrukcji, miała być pierwszym krokiem w kierunku przyszłych kolonii na innych planetach. Dlaczego projekt zakończył się niepowodzeniem?
nauka.gadzetomania.pl/2013/09/23/biosfera-2-nowa-arka-noego
Anna Koprowska-Głowacka: Hanna Malewska, Żelazna korona
Hanna Malewska, Żelazna korona Wydawnictwo: Mieczysław Fuksiewicz i S-ka 1948 Stron: tom I- 280, tom II- 303 O książce: Autorka, odtwarzając z wielką historyczną erudycją bogatą i ciekawą epokę historyczną, ukazującą nam świat i ludzi ówczesnych z plastyką prawdziwej artystki, potrafiła oprócz tego przesycić swoją książkę tym czymś osobistym, co robi zawsze książkę bliską i ciepłą. Pisząc ją, patrzyła nie tylko w historyczne dokumenty, nie tylko we własną wizję, ale także i we własną duszę.
koprowska-glowacka.blogspot.com/2012/07/hanna-malewska-zelazna-korona.html
123